DC&PT - Thời Sự 2018

 

Dự thảo Luật đặc khu

đang rơi vào t́nh trạng ‘đẽo cày giữa đường’?

 

LGT DC & PT: Sẽ có thêm "sân chơi", mở cửa cho các nhóm lợi ích trục lợi, cho sự cấu kết kinh tế và quyền lực. Đây là liều thuốc Bắc hứa hẹn chữa cho một cơ thể bệnh hoạn. Kinh tế chỉ phát triển lành mạnh trong một môi trường minh bạch, có cạnh tranh thật sự và pháp luật rơ ràng. 

 

(VNF) – Theo nhận định của luật sư Trương Thanh Đức (Chủ tịch Công ty luật BASICO), dự thảo Luật Đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt (gọi tắt là Luật đặc khu) đang rơi vào t́nh trạng đẽo cày giữa đường v́ loay hoay và thay đổi liên tục với việc ưu tiên cái ǵ, ưu tiên lĩnh vực nào và ưu tiên đến đâu.

 

Luật đặc khu sắp tŕnh Quốc hội thông qua

 

Nếu chỉ tập trung ưu đăi th́ chỉ tạo ra sự dịch chuyển về kinh tế

Theo ông Đức, không có một lĩnh vực nào không cần ưu tiên trong đặc khu, từ kinh tế, văn hoá, xă hội, giáo dục, y tế, du lịch, giải trí, thanh tra, công an, toà án cho đến luật sư, tư vấn pháp luật. “Nếu đi theo hướng đó, th́ ưu tiên tất cả là không được, mà thu hẹp th́ cũng vô lư”.

Ông Đức cho rằng đă đặt ra đặc khu th́ phải đặt ra mục tiêu đột phá phát triền gấp hàng chục lần so với không có đặc khu. Nếu chỉ tập trung vào việc tạo ra ưu đăi về tiền thuế, đất, tài nguyên… th́ chỉ tạo ra sự dịch chuyển kinh tế chứ không phải là tạo ra sự phát triển kinh tế.

Đặc khu, do đó, cần tạo ra môi trường tự do, thuận lợi, thông thoáng về chính quyền, thủ tục hành chính, chính trị và giải quyết tranh chấp để phát triển mạnh, tạo ra nhiều sản phẩm hàng hoá, dịch vụ nhằm thu được nhiều thuế, chứ không phải là miễn giảm thuế, tiền đất, dịch chuyển lợi ích từ đia bàn khác về đặc khu. Tức giảm tiền đóng góp cho ngân sách ở nơi khác, cách khác để tăng thu ngân sách cho đặc khu.

Về hành chính, tuy tên gọi là khu hành chính – kinh tế đặc biệt nhưng thực chất chỉ là nhằm tạo ra khu kinh tế đặc biệt chứ không phải nhằm tạo ra khu hành chính đặc biệt.

“Sự đặc biệt của hành chính chỉ nhằm phục vụ cho sự đặc biệt về kinh tế chứ không có mục đích tự thân. V́ vậy, cần thiết kế cơ chế hành chính v́ kinh tế chứ không phải là ngược lại”, ông Đức nhấn mạnh.

Theo tinh thần này, ông Đức cho rằng nhà nước cần áp dụng cơ chế hành chính đặc biệt để tạo ra môi trường kinh doanh đặc biệt nhằm tạo ra kết quả kinh tế đặc biệt, thay v́ áp dụng cơ chế kinh tế đặc biệt này để tạo ra kết quả kinh tế đặc biệt khác.

“Đặc khu cần phải áp dụng một trong hai cơ chế. Thứ nhất, nếu có Hội đồng nhân dân th́ không có Uỷ ban nhân dân; chỉ có thị trưởng, chế độ thủ trưởng lănh đạo thay v́ chế độ tập thể lănh đạo. Thứ hai, nếu có Uỷ ban nhân dân th́ không có Hội đồng nhân dân. Nếu có cả hai và bó buộc trong khuôn khổ bất hợp lư, không sửa Hiến pháp th́ không có ǵ đáng gọi là đặc khu.

“Về quản lư nhà nước, dù có hay không có Hội đồng nhân dân và Uỷ ban nhân dân th́ cũng chỉ nên có một đầu mối cơ quan hành chính quản lư nhà nước thay v́ 5 - 7 cơ quan như dự thảo và cũng tương tự như đối với các huyện thị hiện hành. Tức là cần coi đặc khu kiểu giống như một khu công nghiệp hay khu chế xuất, chỉ có 1 Ban quản lư khu công nghiệp. Đồng thời, nó không chỉ là các chính sách miễn giảm hay cơ chế ưu đăi như đối một khu công nghiệp”, ông Đức đề xuất.

Đi xa hơn, chủ tịch Công ty luật BASICO c̣n cho rằng nhà nước cần phải chấp nhận đặc khu có sự đặc biệt cả về chính trị, chứ không chỉ có sự đặc biệt về kinh tế và hành chính. Chẳng hạn, đặc khu cần không có cán bộ mà chỉ có công chức, tập trung gần như toàn bộ vào phát triển kinh tế, không tổ chức các cơ quan, đoàn thể đầy đủ ban bệ như các cấp chính quyền khác.

Tránh sử dụng nhiều ưu đăi thuế

Theo ông Sebastian Eckardt, chuyên gia kinh tế trưởng - Ngân hàng Thế giới, để thành công, các đặc khu phải nằm trong chiến lược phát triển công nghiệp toàn diện với tầm nh́n/mục tiêu rơ ràng.

Thành công của các đặc khu phụ thuộc chủ yếu vào môi trường đầu tư và vị trí các đặc khu kinh tế; sự kết nối chặt chẽ với các cụm công nghiệp trong nước; sự xuất sắc về môi trường và xă hội; các ưu đăi thông minh, chú trọng tới đầu tư chiến lược; và khung theo dơi, đánh giá tốt.

Do đó, nhà nước cần tập trung thu hút đầu tư cho những doanh nghiệp tạo được mức lương cao hơn; thúc đẩy phát triển kỹ năng, chuyển giao công nghệ và R&D trong nước; khuyến khích sử dụng hiệu quả hơn nguồn tài nguyên (không chỉ năng lượng mà cả đất đai, nước, nguyên liệu thô, v.v…); tạo cơ hội cho các doanh nhân và nhà đầu tư trong nước hợp tác với các công ty nước ngoài trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Ông Sebastian Eckardt khuyến cáo Việt Nam nên tránh sử dụng quá nhiều ưu đăi thuế và phân mảnh trong quản lư các đặc khu.

 

Theo Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng, các đặc khu tại Việt Nam được định hướng phát triển với hai mục tiêu chính.

Một là h́nh thành 3 khu vực tăng trưởng kinh tế cao có tác động lan tỏa tới khu vực và toàn bộ nền kinh tế, thu hút công nghệ cao với những ngành nghề, lĩnh vực cạnh tranh phù hợp xu thế phát triển của thế giới; nơi đáng sống và làm việc, nơi thịnh vượng về kinh tế song song với phát triển bền vững về môi trường, đảm bảo công bằng xă hội và nâng cao đời sống của người dân.

Hai là chủ động tạo ra một "sân chơi mới" với các thể chế, chính sách đặc biệt thuận lợi, vượt trội, cạnh tranh quốc tế cho phát triển khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, nghiên cứu phát triển (R&D); các ngành khoa học kỹ thuật, công nghệ mới 4.0; giáo dục, y tế chất lượng cao; dịch vụ du lịch nghỉ dưỡng cao cấp, công nghiệp văn hóa; phát triển dịch vụ hậu cần cảng biển và sân bay; thương mại và tài chính quốc tế gắn với cảng biển.

Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng khẳng định Luật đặc khu của Việt Nam quy định quyền tự do kinh doanh những ǵ pháp luật không cấm gắn với những chính sách vượt trội, cạnh tranh, không phải chỉ là những ưu đăi về thuế và đất đai mà chủ yếu là tổ chức chính quyền, thẩm quyền người đứng đầu, cam kết của Chính phủ giữ ổn định và lâu dài về chính sách; kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, kết nối thuận lợi với trong nước và quốc tế với môi trường kinh doanh thuận lợi, minh bạch gắn với trách nhiệm giải tŕnh của chính quyền địa phương.

Dự án Luật đặc khu đă được Chính phủ tŕnh Quốc hội cho ư kiến vào kỳ họp thứ 4 (tháng 10/2017). Trên cơ sở ư kiến của các đại biểu Quốc hội, dự án luật đă được Ủy ban Pháp luật của Quốc hội và Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan chỉnh lư, hoàn thiện và sẽ tŕnh Quốc hội xem xét, thông qua vào Kỳ họp thứ 5 tới.

 

Lê Nguyễn

 

Trích: Vietnam Finance 19.05.18

 

Mục Thời sự Tạp chí Dân chủ & Phát triển điện tử:  

            www.dcpt.org                       

hay       www.dcvapt.net             

                                          

                                          

Email: dcvapt@gmail.com  

Hiệp Hội Dân Chủ và Phát Triển Việt Nam     Trở về Mục Lục