DC&PT - Thời Sự 2019

 Hong Kong: Tại sao Bắc Kinh chưa quyết liệt dẹp tan biểu t́nh?

 

 

Bản quyền hình ảnh Anthony Kwan/Getty Images

Image caption Người biểu t́nh Hong Kong giương cao biểu ngữ trong buổi diễu hành trước giờ đọc bài diễn văn hàng năm của Đặc khu trưởng Carrie Lam hôm 16/10/2019

Việc ông Tập Cận B́nh vừa cảnh báo bất cứ nỗ lực chia rẽ Trung Quốc nào cũng sẽ bị "nghiền thành bột', một lần nữa dấy lên câu hỏi liệu Bắc Kinh có sẽ nghiền nát người biểu t́nh Hong Kong.

Thật ra th́ chẳng cần ông Tập phải đe dọa, câu hỏi này luôn lẩn khuất trong tâm trí của cả người biểu t́nh Hong Kong lẫn giới quan sát.

Cuộc biểu t́nh, kéo dài đă hơn bốn tháng, khởi đầu từ phản đối luật dẫn độ nay thành yêu cầu phải có phổ thông đầu phiếu, ngày càng có những lúc trở nên bạo động, cảnh sát Hong Kong cũng ngày càng đàn áp mạnh tay hơn, nhưng không thấy dấu hiệu bên biểu t́nh sẽ lùi bước.

T́nh h́nh dường như bế tắc.

 

 

Trước khi đưa ra cảnh báo nghiêm khắc này trong chuyến thăm cấp nhà nước tới Nepal hôm 13/10, ông Tập chưa hề trực tiếp nhắc đến cuộc biểu t́nh tại Hong Kong, v́ thế đe dọa này được xem như một cảnh báo hiếm hoi và mạnh mẽ.

Vậy người Hong Kong phản ứng với đe dọa này ra sao?

Vẫn cứ biểu t́nh

Trả lời phỏng vấn của BBC News Tiếng Việt hôm 15/10, từ Hong Kong, luật sư Wilson Leung 梁允信, một thành viên của nhóm Progressive Lawyer Group, nói:

''Tôi không nghĩ rằng cảnh báo của ông Tập sẽ có bất kỳ tác dụng răn đe nào đối với các cuộc biểu t́nh. Trong vài tháng qua, Bắc Kinh đă đưa ra nhiều đe dọa về việc sử dụng vũ lực, bằng cách phổ biến video về các cuộc diễn tập chống bạo động của quân đội Trung Quốc, và bằng cách đưa ra những tuyên bố cứng rắn qua văn pḥng đại diện Hong Kong và Macau. Tuy nhiên, phong trào biểu t́nh vẫn cứ tiếp tục. Sự giận dữ của người biểu t́nh lớn đến nỗi dù có thêm nhiều cảnh báo từ Bắc Kinh cũng khó có thể dập tắt t́nh trạng bất ổn.''

Bản quyền hình ảnh Facebook

Image caption Luật sư Wilson Leung: '' Sự giận dữ của người biểu t́nh lớn đến nỗi có thêm nhiều cảnh báo từ Bắc Kinh cũng khó có thể dập tắt t́nh trạng bất ổn.''

Alison Ng, 24 tuổi, một thiếu nữ Hong Kong thường xuyên tham dự biểu t́nh, chia sẻ tâm tư với BBC News Tiếng Việt sáng hôm 16/19 :

''Phát biểu này cho thế giới thấy rơ tâm địa tàn ác của Chủ tịch Tập Cận B́nh. Tôi đoán chắc ông ta thầm ao ước được nghiền nát đoàn biểu t́nh lắm, và nếu bưng bít được thông tin tức như hồi Thiên An Môn th́ có lẽ ổng đă ra tay lâu rồi.''

Về câu hỏi lời đe dọa 'nghiền thành bột'' của ông Tập Cận B́nh có làm người biểu t́nh phải thối lui không, Alison Ng nói:

''Nhiều người hỏi là cảnh báo của ông Tập có làm người tham dự biểu t́nh sợ không. Ai cũng nói là có thể sẽ có Thiên An Môn thứ hai. Nếu sợ th́ chúng tôi đă không biểu t́nh liên tục từ mấy tháng qua. Chính quyền không những đă không làm ǵ để đáp ứng yêu cầu chính đáng của chúng tôi mà c̣n ngày càng mạnh tay đàn áp như bao phim ảnh đă cho thấy. Cũng may là c̣n có truyền thông quốc tế và có các trang mạng xă hội để thế giới thấy được sự thật.''

''Và không, chúng tôi sẽ không bỏ cuộc, vẫn cứ biểu t́nh, nhưng sẽ lỏng như nước (Be Water) c̣n hơn trước nữa.'' Alison Ng xác định.

Tại 'Kwan Kung Temple - Hongkongers' Press Room' (Pḥng tin Đền Quan Công của người Hong Kong), tài liệu Google Doc, nơi lưu giữ một thời khóa biểu của các sự kiện chống luật dẫn độ vẫn được cập nhật với các sinh hoạt từ giờ cho đến hết tháng Mười.

Bản quyền hình ảnh Anthony Kwan/Getty Images

Image caption Ba ngày sau khi ông Tập đe dọa sẽ 'nghiền thành bột' những ai chia rẽ Trung Quốc, người Hong Kong vẫn tiếp tục biểu t́nh

Vạch đỏ chính trị

Bất kể đe dọa của ông Tập Cận B́nh có làm phong trào phản kháng chùn bước không, câu hỏi lớn hơn được đặt ra là tại sao Bắc Kinh cho đến giờ vẫn chưa nghiền nát người biểu t́nh?

Giới quan sát đưa ra những lư giải khác nhau.

Học giả Christine Loh, nhà hoạch định chính sách dưới thời Leung Chun-ying, người tiền nhiệm của Carrie Lam, cũng là tác giả của 'Underground Front,' cuốn sách chứa nhiều chi tiết về hoạt động của Đảng Cộng sản ở Hong Kong cho rằng quyết định đàn áp hay không của Bắc Kinh liên quan đến điều bà gọi là 'vạch đỏ chính trị'.

Bà Loh giải thích:

'Lằn vạch đỏ, vạch đỏ chính trị'' này là, đừng bao giờ kêu gọi độc lập. Đừng đ̣i bất cứ điều ǵ lai văng đến sự kêu gọi độc lập.''

''Tránh xa cái vạch đỏ này, và người Hong Kong có thể có quyền tự chủ rất cao trong những sinh hoạt hàng ngày. Nhưng bây giờ, t́nh h́nh có vẻ đang xoay quanh vực thẳm nguy hiểm đó.''

Về điểm này, dường như một số người ủng hộ phong trào đấu tranh của người Hong Kong hiểu rất rơ.

Trong trả lời phỏng vấn của BBC News Tiếng Việt hôm 15/10, luật sư Wilson Leung 梁允信, nhấn mạnh rằng yêu cầu của giới biểu t́nh là dân chủ và tự trị, chứ không phải độc lập. Ông nói:

''Việc ông Tập Cận B́nh nói về các ''lực lượng bên ngoài'' và ''phân rẽ Trung Quốc'', gợi ‎ư sự thiếu hiểu biết đáng lo ngại của Bắc Kinh về các cuộc biểu t́nh ở Hong Kong, vốn phát xuất tự địa phương (chứ không phải do lực lượng nước ngoài) và về cơ bản kêu gọi sự dân chủ và tự trị (chứ không kêu gọi độc lập). Sự thiếu hiểu biết này có lẽ giải thích tại sao cho đến nay Bắc Kinh đă không thể giải quyết các cuộc biểu t́nh. Bằng cách chẩn đoán sai t́nh huống, Bắc Kinh không thể có một phương pháp thích ứng đúng đắn.''

Lo ngại hay tự tin?

Những nhà quan sát c̣n nhớ đến cuộc đàn áp người biểu t́nh ủng hộ dân chủ ở Quảng trường Thiên An Môn 30 năm trước lập luận rằng thảm kịch Thiên An Môn tập hai sẽ không xảy ra v́ đây là một kịch bản sẽ đưa ra những hậu quả nghiêm trọng.

Một số cho rằng sở dĩ Bắc Kinh đang cố kiềm chế là v́ lo ngại bị phương Tây lên án nếu dùng vũ lực quá đáng. Người khác cho rằng Bắc Kinh lo ngại là cuộc đàn áp sẽ làm hỏng vai tṛ của Hong Kong với tư cách là một trung tâm tài chính cho Trung Quốc.

Tác giả Andrew J. Nathan, trong bài phân tích cái nh́n của Trung Quốc về sự bất ổn của Hong Kong trên trang Foreign Affairs th́ nói rằng sở dĩ Bắc Kinh không thẳng tay đàn áp người biểu t́nh là v́ họ tự tin chứ không phải v́ lo ngại.

Trích lời hai học giả Trung Quốc (yêu cầu giấu tên) có mối liên hệ với những người trong chế độ, tác giả Andrew Nathan giải thích rằng chính phủ Hong Kong được điều hành bởi một nhánh hành pháp do giới tinh hoa ủng hộ Bắc Kinh chi phối.

Bắc Kinh, theo hai học giả Trung Quốc này, tự tin là v́ nhiều yếu tố.

Thứ nhất, đảng Cộng sản Trung Quốc từ lâu đă vun xới giới tinh hoa kinh doanh tại Hong Kong bằng cách cho họ có những điều kiện kinh tế thuận lợi dựa vào đại lục. Đảng CSTQ c̣n duy tŕ một số cán bộ trung thành lâu đời hoạt động ngầm tại Hong Kong. Trung Quốc cũng đă củng cố mối quan hệ với phong trào lao động Hong Kong cũng như một số tội phạm ngầm.

Thêm vào đó, Bắc Kinh tin rằng những ǵ thực sự gây ra sự bất măn tại đây không phải v́ lư do chính trị, mà là do vấn đề kinh tế, đặc biệt là sự kết hợp giữa mức thu nhập tŕ trệ và tiền thuê nhà tăng ở tốc độ chóng mặt.

Cuối cùng lănh đạo Trung Quốc cho rằng giới thượng lưu Hong Kong không ủng hộ người biểu t́nh, trong khi đó những thường dân Hong Kong sợ sự thay đổi sẽ mệt mỏi v́ bất ổn kéo dài, v́ thế các cuộc biểu t́nh sẽ dần mất đi sự ủng hộ của công chúng và cuối cùng sẽ chết.

Sự tự tin này sẽ khiến Bắc Kinh yên tâm để cho phong trào đấu tranh chết dần, thay v́ phải có những hành động khiến thế giới lên án, hai học giả Trung Quốc dấu tên này phân tích.

Ông Tập suy tính ǵ?

Lời đe dọa sẽ 'nghiền thành bột' những ai muốn chia rẽ Trung Quốc ông Tập Cận B́nh đưa ra hôm 13/10 có thể đă làm cho một số người ngạc nhiên.

Bản quyền hình ảnh EPA

Theo Foreign Affairs, trước đó khoảng một tháng, trong bài diễn văn đọc tại trường Central Party School ở Bắc Kinh, mà thính giả là một loạt các đảng viên trẻ ưu tú, ông Tập bác bỏ đề nghị của một số quan chức rằng Trung Quốc nên tuyên bố t́nh trạng khẩn cấp ở Hong Kong và gửi Quân đội Giải phóng Nhân dân vào để dẹp loạn.

''Điều đó sẽ đưa chúng ta vào một con đường chính trị không thể quay lại'' Foreign Affairs trích lời ông Tập Cận B́nh nói.

''Chính quyền trung ương sẽ vô cùng kiên nhẫn, hết sức kiềm chế và để cho [chính quyền khu vực] và lực lượng cảnh sát địa phương giải quyết cuộc khủng hoảng.''

Vẫn theo trang Foreign Affairs, trong một lần nói chuyện khác, ông Tập Cận B́nh nói ''Phát triển kinh tế là ch́a khóa vàng duy nhất để giải quyết tất cả các vấn đề chúng ta phải đối mặt với Hong Kong ngày nay.''

Bản quyền hình ảnh NurPhoto/Getty Images

Image caption Bà Carrie Lam rời khỏi Viện Lập pháp hôm 16/10 sau khi bài diễn văn hàng năm tuyên bố chính sách bị gián đoạn và buổi họp phải đ́nh chỉ.

Kinh tế rơ ràng là lănh vực Trung Quốc đang tập trung nỗ lực vào với hy vọng giải quyết nan đề Hong Kong.

Diễn văn thường niên của đặc khu trưởng Hong Kong Carrie Lam, phổ biến qua video hôm 16/10 sau khi phiên họp tại Viện Lập pháp bị đ́nh chỉ, tập trung vào bất b́nh đẳng xă hội và kinh tế sâu sắc tại đây, cam kết đưa ra các chính sách phúc lợi tốt hơn và tăng đáng kể số nhà cho thuê với giá rẻ.

''Mọi người dân Hong Kong và thân nhân sẽ không c̣n phải lo lắng, hay bận tâm về vấn đề nhà ở, và họ sẽ có thể có một căn hộ riêng ở Hong Kong, thành phố mà tất cả chúng ta đều có phần." Bà Lam khẳng định.

Các đề xuất chính của Carrie Lam là tái phát triển khoảng 700 héc ta (gần 7 triệu mét vuông) đất tư nhân chưa sử dụng làm nhà ở công cộng ở khu vực phía Bắc của thành phố.

Giá nhà tại Hong Kong tăng gấp ba lần trong thập kỷ qua; ngày nay, giá trung b́nh của một ngôi nhà cao hơn gấp 20 lần tổng thu nhập hàng năm của một hộ gia đ́nh trung b́nh. Giá thuê trung b́nh đă tăng gần 25% trong sáu năm qua. Có tới 250.000 người đang chờ được có nhà ở công cộng. Đồng thời, tăng trưởng thu nhập của nhiều cư dân Hong Kong đă giảm xuống dưới mức tăng chung của chi phí sinh hoạt.

Theo một báo cáo chung của Bank of America và Merrill Lynch, phần lớn các lĩnh vực công nghiệp và bất động sản của Hong Kong bị chi phối bởi một số tập đoàn kinh doanh của các gia đ́nh đại gia. Những tập đoàn này đă tích lũy được khoảng 9 triệu mét vuông đất dự trữ, phần lớn c̣n lại là đất nông nghiệp.

Bản quyền hình ảnh NICOLAS ASFOURI/Getty Images

Image caption Một xe điện đi qua những chung cư cao ngất tại khu Wanchai của HongKong hôm 28/9/2019. Thiếu thốn nhà ở tại thành phố này là một vấn nạn lớn

Trung tuần tháng 9, sau bài diễn văn của Tập Cận B́nh ở Central Party School, People Daily, tờ báo chính của đảng Cộng Sản Trung Quốc, đăng một bài b́nh luận dài tán thành đề xuất chiếm đất tư nhân ở Hong Kong cho mục đích xây nhà ở công cộng.

Kết quả của bài b́nh luận là tập đoàn New World Development của Hong Kong tháng trước tuyên bố rằng họ sẽ tặng khoảng 279,000 mét vuông đất để dành cho nhà ở công cộng. Sun Hung Kai Properties, một tập đoàn khác của Hong Kong , cho biết họ sẽ hợp tác với các sáng kiến của chính phủ để xây dựng nhà ở giá rẻ, nhưng chỉ trên các mảnh đất nông thôn đă được khoanh vùng cho nhà ở được chính phủ trợ cấp.

Mặc cho những lời đe dọa sắt đá, có phải hướng đi của Tập Cận B́nh là giải quyết những vẫn đề kinh tế mà ông cho là đă khiến dân Hong Kong bất măn, thay v́ thẳng tay đàn áp họ?

Người lạc quan có quyền hy vọng.

Trong khi đó, các nhà lập pháp và nhà hoạt động dân chủ nổi tiếng hôm 16/10 nói rằng bài diễn văn của Carrie Lam không giải quyết được các vấn đề cơ bản trong yêu cầu của họ, và sẽ tiếp tục biểu t́nh.

 

Trích: BBC 18.10.19

 

Mục Thời sự Tạp chí Dân chủ & Phát triển điện tử:  

            www.dcpt.org                                                   

hay       www.dcvapt.net                                     

                                                          

                                                                                            

Email: dcvapt@gmail.com                     

Hiệp Hội Dân Chủ và Phát Triển Việt Nam     Trở về Mục Lục