DC&PT - Thời Sự 2019

Nhắc lại chuyện TT Trump

với nhân quyền và người Việt Nam

g

 

Bản quyền hình ảnh SAUL LOEB

Image caption TT Trump vẫy lá cờ đỏ sao vàng hôm đến Hà Nội 27/02/2019

Bài "Tổng Thống Trump Không Đếm Xỉa Đến Nhân Quyền, Tự Do, Dân Chủ Ở Việt Nam" trên diễn đàn BBC đă thu hút góp ư của nhiều độc giả.

Tác giả xin đúc kết một số ư kiến đó và giải thích thêm về đề tài đang gây nhiều tranh căi này sau chuyến thăm đến Hà Nội vừa qua của Tổng thống Hoa Kỳ.

Điều đầu tiên phải nói là ngay cả vấn đề căn bản nhân quyền ông Trump c̣n không màng tới huống chi những vấn đề phức tạp hơn. Do đó chúng ta đừng mong đợi ông này sẽ lật độ chế độ CSVN và đánh đuổi Tầu Cộng. Đối với ông Trump rơ ràng là "Trump" và "Nước Mỹ trên hết".

Về việc này độc giả Luy Dang góp ư rất chính xác như sau: "Các bác đấu tranh cho nhân quyền mà trông mong vào Trump th́ không ǵ thảm hại và đáng thương cho bằng."

Thượng đỉnh Trump-Kim và nhân quyền

Không ít người lập luận rằng ông Trump đến Việt Nam để đàm phán với Chủ tịch Kim Jong-un về chương tŕnh hạt nhân của Bắc Hàn, không phải về vấn đề nhân quyền của Việt Nam.

Độc giả Vũ Thụy Biên nhận định "Mục đích [ông Trump] đến Việt Nam là để thỏa thuận, ḥa giải với Triều Tiên chứ không phải để đ̣i nhân quyền cho Việt Nam. Ông ta là tổng thống Mỹ chứ không phải thánh! Và đ̣i nhân quyền cho Việt Nam không phải là sứ mệnh của ông ấy trong chuyến đi này."

Thật ra ông Trump đến Việt Nam, ngoài mục đích họp với ông Kim, c̣n gặp gỡ những quan chức cao cấp nhất của Việt Nam về vấn đề thương mại và kế hoạch hợp tác toàn diện giữa hai nước.

Bằng cớ là một số thỏa thuận mua bán giữa hai nước đă được kư kết và Tổng thống Trump đă mời Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng sang thăm Hoa Kỳ trong năm nay. Nếu ông quan tâm đến nhân dân Việt Nam, ông vẫn có thể đặt vấn đề này với chính quyền Hà Nội.

Trước khi Tổng thống Trump đi Việt Nam, ba dân biểu Hoa Kỳ, đồng chủ tịch Ủy ban Quốc hội về Việt Nam, Alen Lowenthal, Chris Smith và Zoe Lofgren đă gửi thư cho cho ông Trump kêu gọi ông đặt vấn đề nhân quyền và tù nhân lương tâm với Việt Nam.

Các dân biểu Hoa Kỳ cũng yêu cầu ông Trump can thiệp để Việt Nam trả tự do cho Michael Phương Minh Nguyễn, một công dân Hoa Kỳ đang c̣n bị chính quyền Việt Nam giam giữ từ 7/7/2018 cho đến nay.

Hôm 26/2, 2019, cùng ngày Tổng thống Trump đến Việt Nam, ở Little Saigon, California, người Việt hải ngoại có một biểu t́nh với ba mục tiêu: 1) Yêu cầu Tổng thống Trump lên tiếng đ̣i hỏi chính quyền Việt Nam tôn trọng nhân quyền, tự do và dân chủ; 2) Kêu gọi nhà cầm quyền Cộng Sản Việt Nam trả tự do vô điều kiện cho các tù nhân lương tâm và 3) Tố cáo Trung Quốc xâm chiếm đất đai và biển đảo của Việt Nam.

Ngoài ra, đoàn người biểu t́nh c̣n trưng những bích chương và hô những khẩu hiệu ủng hộ mạnh mẽ cá nhân Tổng Thống Trump. Kết quả ra sao mọi người đă thấy. Không những ông đă không làm, mà c̣n ca ngợi chính quyền Hà Nội.

Bản quyền hình ảnh Getty Images

Image caption Ông Trump đă có buổi gặp với Chủ tịch nước, Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng sáng 27/2

Chính sách ngoại giao của Hoa Kỳ và nhân quyền

Chính sách ngoại giao của Hoa Kỳ luôn luôn đề cao nguyên tắc nhân quyền, tự do và dân chủ và phổ biến giá trị vạn năng này trên toàn thế giới, chống lại các chế độ độc tài từ quân phiệt, phát xít, cộng sản và nay là tư bản đỏ.

Hoa Kỳ theo đuổi chính sách này v́ lư tưởng và cũng v́ quyền lợi của Hoa Kỳ.

Hàng năm Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đều soạn thảo và phổ biến rộng răi phúc tŕnh về t́nh trạng nhân quyền tại nhiều nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Ủy hội Hoa Kỳ về Tự do Tôn giáo Quốc tế hàng năm cũng soạn thảo phúc tŕnh về t́nh trạng tự do tôn giáo tại nhiều quốc gia.

Tuy nhiên việc thực thi chính sách này phụ thuộc vào hoàn cảnh thực tế ở từng không gian và thời gian khác nhau và tùy thuộc vào cá tính của các nhà lănh đạo.

Ông Trump và nhân quyền

Về điểm này độc giả Đỗ Nguyễn Mai Khôi góp ư rằng:

"Tôi không chờ đợi Mỹ cứu Việt Nam. Nhưng, tổng thống của một siêu cường quốc như Mỹ phải đặt yếu tố nhân quyền lên hàng đầu trong chính sách ngoại giao, không chỉ có thương mại và chính trị thôi. Qua chính sách ngoại giao, Mỹ có thể chỉ trích các nhà nước vi phạm nhân quyền và ủng hộ xă hội dân sự ở những nước thiếu nhân quyền như Việt Nam, Trung Quốc, Bắc Triều Tiên... Hai điều này Trump hoàn toàn không làm. V́ vậy tôi phải phản đối Trump."

Độc giả Arto Cao góp ư: "Đối với ổng là 'nước Mỹ hàng đầu' chứ không phải 'nhân quyền hàng đầu' hay 'Việt Nam hàng đầu'.

Bản quyền hình ảnh Reuters

Image caption Bà Đỗ Nguyễn Mai Khôi nói 'Tổng thống của một siêu cường quốc như Mỹ phải đặt yếu tố nhân quyền lên hàng đầu trong chính sách ngoại giao'

Độc giả Quản Mỹ Lan có một lập luận tương tự: "Đ̣i hỏi Trump đếm xỉa đến Nhân Quyền là một điều không tưởng. Trách ai th́ trách nhưng không thể trách một con người như Trump, vốn bản chất của ông ta là thế, sẵn sàng hạ nhục người khác, đạp lên danh dự, liêm sỉ mà tiến, th́ trách làm chi?"

Độc giả Ngô Châu Nguyễn chỉ trích: "Hai chữ 'nhân quyền' không có trong đầu của một con buôn."

Độc giả Duong Ha viết: "Tui cũng có nói lâu rồi. Đấu tranh cho nhân quyền, cho dân chủ mà ủng hộ Trump là một sự ngu ngốc lố bịch."

Độc giả Vũ Ngọc Tiêu nhận xét: "Đây là điều mà người có hiểu biết đă thấy ngay từ đầu. Chỉ có đám... kia tự nghĩ ra và tung hô vạn tuế. Trump đă có khi nào nói một tiếng liên quan tới người Việt hải ngoại chưa?"

Theo tôi, bản chất của ông Trump là một người kỳ thị chủng tộc và độc tài. Kể từ ngày ông lên làm tổng thống, số người bất đồng chính kiến bị chính quyền Việt Nam kết án tù đă gia tăng đáng kể.

Số tù nhân lương tâm bị giam cầm tổng kết vào cuối năm 2016 là 94 người theo Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ, vào tháng 2, 2018 là 167 người theo BPSOS và cuối năm 2018 là 244 cũng theo BPSOS. Những con số này không kể những người đă măn hạn tù hay c̣n bị quản chế tại nhà.

Nếu Đảng Cộng sản Việt Nam có khả năng bịt miệng và tự do bỏ tù tất cả những người này, sẽ không bao giờ có nhân quyền, tự do và dân chủ ở Việt Nam. Do đó áp lực của Hoa Kỳ, Úc và Liên hiệp Âu châu vô cùng cần thiết.

Các quốc gia Âu châu đă và đang áp lực Việt Nam cải thiện nhân quyền trong khi đàm phán về Hiệp Ước Thương Mại Tự Do (EU-Vietnam Free Trade Agreement - EVFTA).

Tổ chức Theo dơi Nhân quyền HRW, vào đầu năm nay đă kêu gọi Liên Hiệp Âu Châu hoăn phê chuẩn EVTFA cho đến khi chính phủ Việt Nam thực hiện những biện pháp cụ thể để cải thiện t́nh trạng nhân quyền, đặc biệt là kể từ 1-1-2019, Việt Nam đă cho áp dụng Luật an ninh mạng.

Vào tháng 9, 2018, 32 thành viên của Nghị viện Âu châu đă kư một bức ngỏ bày tỏ mối quan tâm về việc gia tăng đàn áp nhân quyền tại Việt Nam và kêu gọi chính quyền Việt Nam cải thiện t́nh trạng này trước khi đôi bên có thể kư kết EVTFA.

Đánh TQ không cần nhân quyền?

Một số người cho rằng thời buổi này không cần đến đấu tranh nhân quyền v́ ông Trump đánh sập TQ, hệ thống cộng sản ở VN sẽ sập theo.

Độc giả Đ́nh Ấm Nguyễn lập luận: "Chiến lược của ông Trump là đưa Trung Quốc về đúng vị trí, tự do hàng hải ở Biển Đông, tiêu diệt cộng sản. Trước hết giải quyết hạt nhân Triều Tiên, củng cố liên minh ở Đông Bắc Á... Nay nếu ḥ hét nhân quyền ở Việt Nam th́ chống Trung Quốc ở Biển Đông thế nào? Tôi không cần Mỹ ủng hộ nhân quyền ở Việt Nam, chỉ cần Tàu sụp là giải quyết được hết."

Tuy thế, tôi nghĩ kịch bản chiến tranh giữa hai nước xem ra khó xẩy ra trong hoàn cảnh hiện nay. Hoa Kỳ và Trung Quốc là hai cường quốc về kinh tế và quyền lợi liên kết chặt chẽ với nhau.

Tổng số thương vụ giữa hai nước lên tới trên 770 tỉ Mỹ kim vào 2017. Hoa Kỳ có một số tranh chấp về kinh tế với Trung Quốc như nhập siêu quá lớn lên tới 375 tỉ Mỹ Kim vào 2017. Nhưng đây là những vấn đề cả hai nước sẽ phải giải quyết ôn ḥa với nhau v́ quyền lợi chung.

Vấn đề nóng bỏng khó giải quyết hơn là việc Trung Quốc đ̣i quyền sở hữu phi lư gần 90% Biển Đông, xây dựng và quân sự hóa những đảo nhân tạo để bảo vệ đ̣i hỏi này. Hoa Kỳ và các quốc gia đồng minh kiên quyết không công nhận đ̣i hỏi của Trung Quốc và cho tầu chiến và phi cơ quân sự qua lại vùng này để bảo vệ quyền tự do hàng hải và hàng không trong Biển Đông.

Cho đến nay, cả hai bên đều không có dấu hiệu nhượng bộ. Biển Đông có thể là ng̣i nổ chiến tranh mà đôi bên đều đă chuẩn bị đối phó nhưng đều không muốn xẩy ra. Các tín đồ Việt của ông Trump mong đợi một cuộc xung đột giữa hai cường quốc nguyên tử là một điều hoang tưởng.

Thật vậy, mới đây Tổng Thống Trump cũng lên tiếng ca ngợi Chủ tịch Tập Cân B́nh là người đáng kính phục và hai người có quan hệ tốt đẹp. Ông Trump c̣n cho biết việc đàm phán thương mại tiến triển đáng kể và sẽ mời Chủ tịch Tập qua Mỹ để họp cấp cao trong năm nay.

Vai tṛ của người Việt quốc nội

Vần đề nhân quyền ở Việt Nam có được cải thiện hay không cũng c̣n phải nhờ đến quyết tâm tranh đấu của những người trong nước. Về vấn đề này độc giả Linh Linh góp ư rằng "Người Việt không đứng lên đ̣i nhân quyền th́ chờ thánh nào nào đ̣i hộ."

 

Độc giả Vơ Văn Tạo phản biện:

"Dĩ nhiên, người Việt phải tự lo là chính. Nhưng người dân không tấc sắt có thể làm được ǵ với cộng sản độc tài, phát xít tàn bạo? Cũng như EU, Úc, Canada... Hoa Kỳ có thể gây sức ép với Hà Nội để yểm trợ giới tranh đấu cho tự do, dân chủ ở Việt Nam. Nhưng Trump không như Obama, Clinton. Ông phớt lờ t́nh trạng nhân quyền tồi tệ ở Việt Nam. Trump c̣n trâng tráo khoe khoang t́nh bạn với những tên độc tài khét tiếng như Tập, Putin, Kim Jong-un..."

Riêng tôi khá lạc quan về phong trào dân chủ ở trong nước. Mặc dù bị đàn áp thô bạo, phong trào dân chủ ở trong nước ngày càng mạnh.

Vào giữa năm ngoái, hàng trăm ngàn người Việt ở nhiều tỉnh trên toàn quốc đă dũng cảm biểu t́nh chống Luật Đặc khu Kinh tế, Dự luật an ninh mạng, vi phạm nhân quyền và chống TQ.

Hiện nay có ít nhất 244 tù nhân chính trị bị đang giam giữ và 22 tổ chức xă hội dân sự tranh đấu cho nhân quyền và dân quyền đang hoạt động ở trong nước.

Cuộc đấu tranh nào cũng cam go và bắt đầu bằng những nhóm nhỏ. Đảng Cộng sản có thể làm chậm sự phát triển của phong trào dân chủ nhưng không thể triệt hạ phong trào dân chủ được v́ nhân quyền, tự do và dân chủ là khát vọng sâu xa của con người.

Đối với người Việt quốc nội, với lựa chọn giới hạn, trợ giúp của những chính phủ tự do dân chủ, những cơ quan nhân quyền quốc tế và người Việt hải ngoại là điều cần thiết để phong trào dân chủ trong nước vươn lên.

Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả Nguyễn Quốc Khải, hiện đang sống ở Virginia, Hoa Kỳ. Ông là cựu chuyên viên kinh tế làm việc cho Ngân hàng Thế giới.

Trích: BBC 08.03.19

 

Mục Thời sự Tạp chí Dân chủ & Phát triển điện tử:  

            www.dcpt.org                                  

hay       www.dcvapt.net                             

                                                     

                                                     

Email: dcvapt@gmail.com                     

Hiệp Hội Dân Chủ và Phát Triển Việt Nam     Trở về Mục Lục