DC&PT - Thời Sự 2019

 

Triết lư giáo dục phải là

"Trách Nhiệm - Thành Thật - Tự Do"

 

Nguyn Ngc Già

 

Báo VNEconomy số ra ngày 06/6/2018 với bài viết nhan đề "Triết lư giáo dục Việt Nam là ǵ?" cho biết: Trưởng ban Dân nguyện Nguyễn Thanh Hải chất vấn Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phùng Xuân Nhạ: "Nếu cần đúc rút trong một câu ngắn gọn th́ triết lư giáo dục Việt Nam là ǵ"?.

Trả lời cho câu hỏi trên, sau tất cả những lúng túng của ông Phùng Xuân Nhạ, bài báo cho biết thêm [1]: "...Bộ trưởng Nhạ không hồi âm đại biểu Nguyễn Thanh Hải" (!)

Ông Nhạ không thể trả lời, bởi ông là sản phẩm của "nền giáo dục Xă Hội Chủ Nghĩa" - một nền giáo dục "không cần triết lư giáo dục".

Triết lư giáo dục XHCN là ǵ?

Ngay cả khi sản xuất hay buôn bán một món hàng tiêu dùng hoặc một món ăn, một thức uống, nhà sản xuất cũng có triết lư riêng của họ.

Muốn biết triết lư của một nền giáo dục nào đó, hăy nh́n vào "sản phẩm giáo dục" của nó.

"Sản phẩm giáo dục" của chế độ XHCN là ǵ? Thưa, hăy nh́n ngay các thầy giáo, cô giáo - những "sản phẩm ra ḷ" đầu tiên trong "dây chuyền giáo dục XHCN" bắt đầu từ Mầm non cho đến Tiểu học - Trung học và cả Đại học.

Hậu quả của loại "sản phẩm giáo dục XHCN" mà toàn xă hội đang chứng kiến và gánh chịu, vô cùng nhức nhối như một người bệnh trầm kha không c̣n thuốc chữa!

Không cần nhắc quá nhiều về: đồng lương quá thấp, bằng giả, chạy theo thành tích, mắng chửi, đánh nhau, đâm chém, dâm ô hay bán ma túy của giáo viên v.v... chỉ cần nh́n vào h́nh ảnh ba cô bảo mẫu một trường mầm non xúi giục các bé xúm vào "đánh hội đồng" một bé khác [2] là quá đủ cho thấy "sản phẩm giáo dục XHCN" - Một thứ "sản phẩm" không có "triết lư".

Triết lư nói chung và triết lư giáo dục nói riêng không phải từ "trên trời rơi xuống". Từ thực tế cuộc sống, con người quan sát, nghiên cứu rồi đúc kết h́nh thành ra tư tưởng và khái quát hóa nó sao cho dễ hiểu nhất.

Triết lư nói chung và triết lư giáo dục nói riêng, luôn là những ư tưởng ngắn gọn, rơ ràng mà bất kỳ người dân nào - không phân biệt tŕnh độ học vấn - đều có thể thấy và hiểu rơ,

Vậy "triết lư giáo dục XHCN" là ǵ? Nếu nói nó không có "triết lư" cũng không chính xác. Ở tầm khái quát nhất, có thể nói:

"Triết lư giáo dục XHCN - Tiền là tất cả".

Nó tựa như giai thoại về tên cướp Năm Cam với triết lư: "Thứ ǵ không mua được bằng tiền th́ mua được bằng rất nhiều tiền".

Chính từ xuất phát điểm "đồng tiền triết lư", quư độc giả nh́n rộng trên toàn xă hội càng thấy rơ vấn đề, không riêng lănh vực giáo dục.

Ngoài ra, giáo dục là nguồn cội cho 2 lănh vực quan trọng không kém:

- Văn hóa: Giáo dục có triết lư dùng để giữ ǵn và tôn tạo các giá trị văn hóa. Hăy nh́n vào các lễ hội ghê rợn & các công tŕnh kiến trúc - mỹ thuật quái đản, cũng như lănh vực âm nhạc nói riêng và nghệ thuật nói chung trong chế độ XHCN sẽ thấy càng thấm thía.

- Y tế: Giáo dục có triết lư sẽ đào tạo ra những bác sĩ chí tâm và chí t́nh. Nói cách khác, bác sĩ ngày nay được dạy "nghề" mà không được dạy "nghiệp" - "Nghiệp dĩ' trót mang như lời thề Hippocrates.

Chính triết lư "Tiền là tất cả" dẫn đến giáo dục Việt Nam bệ rạc và suy đồi tận cùng cho đến hiện nay.

Triết lư giáo dục ngày nay phải là "Trách Nhiệm - Thành Thật - Tự Do"

Chế độ VNCH với triết lư: "Nhân Bản - Dân Tộc - Khai Phóng" đă thành công khi đào tạo ra các thế hệ người Việt Nam có "Nhân Cách".

Nhân cách là ǵ? Đó là hệ thống các phẩm giá (ḷng tự trọng, tính tự tôn dân tộc, biết hổ thẹn, biết ăn năn, ray rứt, biết trọng danh dự, biết giữ lời hứa, biết hănh diện khi thành công, biết buồn tủi khi làm sai hay thất bại, biết phẫn nộ trước cái ác, cái xấu v.v..) của một cá nhân nhưng đồng thời nó  cũng phải ánh "dân tộc tính".

VNCH sụp đổ, kéo theo "chữ nghĩa" của "thời xưa" cũng mai một rất nhiều. Do đó, với triết lư nghiêng về chữ Hán - Việt, nó sẽ khó cho trẻ nhỏ có thể hiểu ngay. Thậm chí, có viên đại úy công an đă đặt câu hỏi "Khai phóng là ǵ?" với tác giả viết bài (lúc đang tạm giam và "đi cung").

Triết lư giáo dục phải bắt đầu ngay từ tấm bé với những chữ dễ hiểu và rơ ràng.

Trong triết lư nói trên, trách nhiệm phải được đặt ngay đầu tiên.

Tính trách nhiệm trong mỗi đứa trẻ phải được dạy ngay từ khi trẻ đă biết tự xoay xở: tự ăn uống, tự dọn dẹp đồ chơi sau khi chơi xong, tự đánh răng rửa mặt, tự soạn quần áo để đi mẫu giáo v.v...  Từ đó, tính trách nhiệm trong mỗi học tṛ h́nh thành dần trong suốt thời Tiểu học và Trung học, lên đến Đại học.

Chính tính trách nhiệm tạo ra môi trường học đường nghiêm túc và trung thực. Rồi từ đó, khi bước vào đời, mỗi con người luôn biết tự trọng, tự xoay xở và tự quán xuyến mọi vấn đề, mọi t́nh trạng xảy ra xung quanh. Đó là đỉnh cao của tính trách nhiệm.

Khi trẻ đă h́nh thành tính trách nhiệm như là một bản ngă, tự khắc sẽ có trách nhiệm với gia đ́nh, với xă hội và rộng ra hơn sẽ có trách nhiệm với Tổ quốc. Lúc đó, những lời hoa mỹ "yêu tổ quốc, yêu đồng bào v.v..." trở nên thừa thăi, bởi như ông Trần Văn Huỳnh đă dạy con ḿnh - Trần Huỳnh Duy Thức: "...ông không dạy anh yêu nước. Ông chỉ hướng cho con ḿnh sống có nhân cách và có ích, đừng v́ ḿnh mà làm tổn thương người khác, th́ tự nhiên trẻ con lớn lên sẽ sống có trách nhiệm với ḿnh và đất nước...".

Khi tính trách nhiệm đă thẩm thấu và ăn sâu vào ư thức, nếu không dạy trẻ thành thật sẽ tạo ra một lổ lỗng và nó sẽ hủy hoại đi tính trách nhiệm. Đó là lư do tại sao tính thành thật phải đi liền với trách nhiệm.

Con người luôn sợ bị trừng phạt (dù trừng phạt theo luật pháp hay không theo luật pháp), một khi buộc phải chịu trách nhiệm. Điều đó lư giải cho câu "dám làm dám chịu trách nhiệm", có nghĩa phải thành thật.

Khi trẻ hiểu được sự thành thật trong đó có cả ư nghĩa "không làm tổn thương người khác", lúc đó chúng không cần được dạy "dũng cảm, anh hùng, bản lĩnh v.v...", bởi sự thành thật đă sản sinh ra những khái niệm đó.

Cuối cùng, con người sống có trách nhiệm và sống thành thật, nhưng không có tự do tất nhiên đó không c̣n là con người đúng nghĩa. Bởi trong tất cả các loại tự do th́ "tự do tư tưởng" là nền tảng cho xă hội thăng tiến.

Mặt khác, tự do là một phần trong khái niệm "khai phóng". Nhưng nếu nói với trẻ chữ "khai phóng", chắc chắn ngay lập tức, trẻ sẽ không hiểu.

Kết

Trong trận sóng thần và động đất khủng khiếp mang tên Tohoku của Nhật Bản vào năm 2011, rất nhiều người không quên h́nh ảnh một đứa trẻ 9 tuổi đă từ chối một phần ăn, khi xếp hàng chưa đến lượt ḿnh...

Những cái cúi đầu, gập người xin lỗi dân chúng rất thành thật mang đầy tính trách nhiệm của người Nhật, mà ngay cả nguyên thủ quốc gia Shinzo Abe cũng làm như thế...

Để bảo vệ Tổ quốc, chế độ VNCH đưa ra một triết lư, cho đến ngày nay đă thành chân lư: Tổ Quốc - Danh Dự - Trách Nhiệm. Triết lư đó thật ngắn gọn, dễ hiểu, dễ nhớ cho tất cả mọi người dân, không riêng người lính.

Người CSVN cần phải chịu trách nhiệm trước thảm trạng xă hội Việt Nam hiện nay, không chỉ riêng lănh vực giáo dục.

Hăy ngưng đổ lỗi cho dân trí thấp! Ngay cả dân trí có thấp đi chăng nữa, người CSVN vẫn phải chịu trách nhiệm toàn bộ và liên tục! Điều này cho thấy triết lư "Trách Nhiệm - Thành Thật - Tự Do" không chỉ có giá trị cho học sinh - sinh viên hay dân chúng mà ngay cả gần 5.000.000 đảng viên thuộc ĐCSVN vẫn buộc phải gầy dựng lại! Đó là mệnh lệnh Việt Nam của thời đại điêu linh ngày nay!

[1] http://vneconomy.vn/triet-ly-giao-duc-viet-nam-la-gi-20180606133318686.htm

[2] https://news.zing.vn/dinh-chi-3-co-giao-mam-non-cho-phep-10-tre-danh-hoi-dong-ban-post872817.html

N.N.G. https://ssl.gstatic.com/ui/v1/icons/mail/images/cleardot.gif

Trích: BVN 06.03.19

Mục Thời sự Tạp chí Dân chủ & Phát triển điện tử:  

            www.dcpt.org                                  

hay       www.dcvapt.net                             

                                                     

                                                     

Email: dcvapt@gmail.com                     

Hiệp Hội Dân Chủ và Phát Triển Việt Nam     Trở về Mục Lục