DC&PT - Thời Sự 2019

B́nh luận một quyết định

Nguyễn Đ́nh Cống

 

Đó là Quyết định số 1847/QĐ-TTg, ngày 27/12/2018, của Thủ tướng chính phủ, VỀ VIỆC PHÊ DUYỆT ĐỀ ÁN VĂN HÓA CÔNG VỤ. Nội dung QĐ có 3 điều, tóm tắt như sau:

Điều 1- Phê duyệt Đề án với 6 tiểu mục: 1- Mục tiêu; 2- Phạm vi đối tượng áp dụng; 3- Quan điểm; 4- Nội dung; 5- Các giải pháp thực hiện; 6- Tổ chức thực hiện.

Điều 2- Hiệu lực thi hành. Có 2 tiểu mục: 1. Hiệu lực kể từ ngày kư ban hành. 2. Các cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam… cơ quan của Quốc hội… xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện.

Điều 3- Trách nhiệm thi hành.

Tôi phát hiện thấy vài điều có thể và nên b́nh luận. QĐ này được ban hành cùng với các QĐ của Đảng về nêu gương của cán bộ cấp cao, về xiết chặt kỷ luật, về tổ chức các đợt học tập đạo đức. Ra các QĐ như vậy chứng tỏ sự lúng túng của lănh đạo trước thực trạng bi đát về đạo đức và năng lực của CB. T́nh trạng đă quá rơ ràng. Nó là kết quả của một quá tŕnh do kết hợp giữa 2 thứ: Nguyên nhân gốc và điều kiện môi trường. Nguyên nhân gốc là chủ thuyết Mác Lê với chuyên chính vô sản, độc tài toàn trị. Điều kiện môi trường được tạo nên từ mặt trái của nền kinh tế và văn hóa, là một số sai lầm hoặc thiếu sót trong chủ trương và luật pháp.

Muốn đưa ra được các giải pháp đúng nhằm khắc phục t́nh trạng bi đát cần có trí tuệ và ḷng dũng cảm để phân tích nguyên nhân gốc. Thế nhưng v́ lănh đạo thiếu cả hai nên không thấy hoặc không dám t́m ra để loại bỏ mà chỉ dám nh́n đến vài điều kiện của môi trường rồi đưa ra giải pháp không căn bản. Ra các QĐ như trên là một dạng của việc làm h́nh thức và rất kém hiệu quả. Phải chăng để tự an ủi là đă làm một việc ǵ đó và có cớ để thanh minh rằng, đă biết và quan tâm.

Tôi thấy phần lớn các QĐ dài ḍng là tập hợp của một đống ngôn từ và khẩu hiệu, rườm rà, chất lượng thấp, được viết ra một cách dễ dăi. Riêng QĐ 1847-QĐ/TTg chứa đựng một số điều hơi lạ.

Thứ nhất là đối tượng áp dụng. Tiểu mục 2, điều 1 ghi: Cán bộ, công chức, viên chức của các cơ quan hành chính nhà nước bao gồm: a) Các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ; b) Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xă. Điều 3: Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương…. chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này.

Các tiêu chí về văn hóa, đạo đức cũng như luật pháp là cho mọi người. Thế nhưng QĐ về văn hóa công vụ này chỉ áp dụng cho từ Bộ trưởng hoặc Chủ tịch UBND tỉnh trở xuống. Phải chăng cấp cao hơn được đặt ra ngoài? Phải chăng họ đă có đủ văn hóa hoặc không cần thực hành văn hóa?

Thứ hai là quan điểm. Xem ra quan điểm chẳng có ǵ khác so với mục tiêu. Cả hai chỉ là để CB làm tốt chức trách. Thế mà tiểu mục 3 (điều 1) về quan điểm được viết thành 4 đoạn a ; b ; c ; d khá dài ḍng, h́nh như người ta cố viết dài để phô trương kiến thức.

Thứ ba là một số qui định cụ thể. Văn hóa, đạo đức bao gồm những điều chung cho mọi người, Khi đề cập văn hóa công vụ là đă khu biệt, đă nâng cao trên mức của người lương thiện b́nh thường, chỉ phải nêu những điều mà công vụ mới cần, c̣n dân thường không có dịp thực hành. Những điều mà mỗi công dân lương thiện cần có th́ bắt buộc cán bộ phải có, chỉ cần viết 1 câu để mọi người hiểu và thực hiện đúng. Vậy không cần nêu ra cụ thể các điều như là: ư thức về bổn phận, có ư thức tổ chức, kỷ luật, không gây khó khăn, không vô cảm, không ích kỷ, không ghen ghét, không nịnh bợ, phải biết tôn trọng, biết lắng nghe người khác, phải cần kiệm, phải trung thực, hút thuốc lá đúng nơi quy định v.v…Trong các quy định cụ thể tôi dị ứng với 3 điều: Bốn xin, đi dép có quai hậu và nịnh bợ v́ động cơ không trong sáng.

Bốn xin là xin chào, xin lỗi, xin cám ơn và xin phép. Khi mở mồm nói lời xin người ta thường đă tự đặt ḿnh vào thế yếu. Trừ việc xin chào, có thể dùng theo thói quen, nhưng chỉ nên hạn chế trong một số trường hợp cần thiết. Các thứ xin khác cần phải học để dùng cho đúng, nhưng dùng càng ít càng tốt, đặc biệt là xin lỗi. Nếu bạn gây ra lỗi th́ phải biết để không những phải xin lỗi chân thành mà c̣n phải làm nghĩa vụ liên quan. Nhưng mỗi tuần hoặc mỗi ngày bạn phải xin lỗi vài lần th́ bạn là loại người ǵ vậy, sao mắc nhiều lỗi thế. C̣n nếu thật sự không có lỗi mà cứ xoen xoét xin lỗi th́ bạn là loại giả dối có hạng.

Về việc đi dày dép. QĐ ghi rơ ràng là phải “đi giày hoặc dép có quai hậu”, nghĩa là cấm đi dép không có quai hậu. Qui định như thế này là quá vụn vặt.

Về nịnh bợ. QĐ ghi: “không nịnh bợ lấy ḷng v́ động cơ không trong sáng”. Đọc câu vừa rồi có thể suy ra, có loại nịnh bợ v́ động cơ trong sáng, và loại đó không bị cấm.

Thứ tư là tiểu mục 2 của điều 2: Các cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xă; các cơ quan của Quốc hội, Hội đồng nhân dân, Văn pḥng Chủ tịch nước, Kiểm toán nhà nước, Ṭa án nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân; các cơ quan của tổ chức chính trị – xă hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xă áp dụng các nội dung của Đề án để xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện các quy định về văn hóa công vụ phù hợp với đặc thù trong hoạt động của cơ quan, tổ chức.

Đây là lần đầu tiên tôi đọc được văn bản mà Thủ tướng chính phủ quy định cho các cơ quan Đảng và Quốc hội. Oai ghê, quyền to ghê. Không biết điều này tự ông Thủ tướng nghĩ ra hay có quân sư nào mách nước. Không biết ngài Tổng bí thư và các vị trong Bộ chính trị, các vị ở Thường vụ Quốc hội có ư kiến ǵ không, c̣n tôi cho rằng các vị đă bị qua mặt.

Thứ năm là ba nội dung có chỗ trùng lặp và mâu thuẩn. Đó là điều 2- Hiệu lực thi hành, điều 3-Trách nhiệm thi hành và tiểu mục 6 của điều 1-Tổ chức thực hiện.

Viết vài lời b́nh luận để thấy rằng QĐ 1847 là một văn bản chất lượng thấp và người soạn thảo có tŕnh độ chưa xứng tầm với công việc.

Trích: Tiếng Dân 17.01.19

 

Mục Thời sự Tạp chí Dân chủ & Phát triển điện tử:  

            www.dcpt.org                                  

hay       www.dcvapt.net                  

                                                     

                                                     

Email: dcvapt@gmail.com

Hiệp Hội Dân Chủ và Phát Triển Việt Nam     Trở về Mục Lục