DC&PT - Thời Sự 2019

 

Thể chế và lợi ích nhóm:

Nguyên do tŕ hoăn sửa đổi Luật Đất đai?

 

 

Diễm Thi, RFA

 

 

Cảnh sát chống bạo động đụng độ với người dân trong một vụ cưỡng chế đất ở tỉnh Nam Định, Hà Nội ngày 9 tháng 5 năm 2012. Reuters

 

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai lại một lần nữa bị rút khỏi chương tŕnh nghị sự tại kỳ họp Quốc hội vào tháng 5 tới. Như vậy là qua hai lần sửa đổi, luật vẫn quy định “đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước thống nhất quản lư”.

 

Luật Đất đai của Việt Nam lần đầu tiên được ban hành ngày 8 tháng 1 năm 1988 do Chủ tịch Hội đồng nhà nước lúc đó là ông Vơ Chí Công kư, sau đó được thay thế bằng Luật Đất đai năm 1993, có hiệu lực từ giữa tháng 10 cùng năm. Luật Đất đai năm 1993 đă được sửa đổi 2 lần vào năm 2003 và năm 2013.

 

Bà Cấn Thị Thêu, người phụ nữ Dương Nội từng bị tù v́ lên tiếng đấu tranh về đất đai cho rằng Luật Đất đai cũ điều kiện có các quan chức cướp đất, chiếm đất của dân trên toàn lănh thổ Việt Nam:

 

Luật Đất đai cũ là một luật gây rất nhiều oan sai, tạo điều kiện có các quan chức cướp đất, chiếm đất của dân trên toàn lănh thổ Việt Nam. Luật này c̣n tồn tại ngày nào th́ bà con c̣n đau thương ngày nấy, c̣n khổ ngày nấy. Hôm nay bà con cũng lên tiếng với ban tiếp dân của trung ương là phải mau chóng sửa đổi Luật Đất đai để bảo đảm quyền lợi của dân, chứ bây giờ đất đai thuộc sở hữu toàn dân, Nhà nước thống nhất quản lư th́ họ cứ nhân danh Nhà nước thích cướp của ai th́ cướp, thích thu của ai th́ thu rồi tự định ra mức giá bồi thường, hỗ trợ gần như là cướp trắng của người dân.

Ví dụ đất Dương Nội có chỗ họ bán hàng trăm triệu một mét vuông nhưng họ trả cho dân có 201.600 đồng một mét vuông.”

 

Chuyện thu hồi đất của dân rồi bồi thường với giá rẻ mạt gây ra là sóng phản đối, biểu t́nh khắp nơi từ Bắc tới Nam hàng chục năm qua.

 

Luật Đất đai cũ là một luật gây rất nhiều oan sai, tạo điều kiện có các quan chức cướp đất, chiếm đất của dân trên toàn lănh thổ Việt Nam. Luật này c̣n tồn tại ngày nào th́ bà con c̣n đau thương ngày nấy, c̣n khổ ngày nấy. - Bà Cấn Thị Thêu

 

Vụ biểu t́nh ở Tây Nguyên đ̣i đất, đ̣i tự do tôn giáo năm 2004 với gần 10.000 người tham gia đồng loạt ở các tỉnh Đắk Lắk, Gia Lai và Đắk Nông.

 

Đến năm 2012, nông dân các huyện Văn Giang, Hưng Yên, Dương Nội, Hà Đông, và xă Vân Hà huyện Đông Anh đă kéo về tập trung trước trụ sở tiếp dân của Mặt trận tổ quốc ở số 46, Tràng Thi, Hà Nội biểu t́nh khiếu kiện đất đai bị nhà cầm quyền địa phương trưng thu.

 

Tháng 10 năm 2016, hơn 60 hộ dân thuộc Dự án Khu đô thị mới Thủ Thiêm biểu t́nh trước Văn pḥng Chính phủ, Thủ tướng và Quốc hội đ̣i hỏi quyền lợi khi đất đai của họ bị trưng thu và đền bù với giá rẻ mạt.

 

Mọi chuyện chưa được giải quyết th́ xảy ra vụ cưỡng phá hàng trăm căn nhà tại vườn rau Lộc Hưng, TP.HCM ngay trước Tết Nguyên đán 2019.

 

Tại phiên thảo luận của Quốc hội về kinh tế - xă hội chiều ngày 25 tháng 5 năm 2018, Đại biểu Quốc hội Nguyễn Sỹ Cương - Phó chủ nhiệm Uỷ ban Đối ngoại nhấn mạnh “Không thể cứ kéo dài măi t́nh trạng thu hồi hàng ngh́n mét vuông đất, dù chỉ là đất ruộng, thậm chí đất không thể canh tác được, nhưng sau khi được đền bù th́ người dân không mua nổi một suất đất hay một căn chung cư của chính dự án để sinh sống”.

 

 

Người dân Nam Định phản đối cưỡng chế đất bị cảnh sát cơ động đàn áp hôm 9/5/2012. Reuters

 

Năm 2013, cùng với đợt sửa đổi Hiến pháp, Quốc hội Việt Nam đưa ra dự thảo sửa đổi về Luật Đất đai với những tranh luận sôi nổi về việc đất đai thuộc sở hữu của ai, và thu hồi đất đai như thế nào. Luật Đất đai sửa đổi chính thức có hiệu lực vào ngày 1 tháng 7 năm 2014.

 

Trao đổi với RFA vào thời điểm đó, bà Phạm Chi Lan, nguyên thành viên Ban Tư vấn Kinh tế cho Thủ tướng Chính phủ nhận định rằng, muốn phát triển kinh tế và ổn định xă hội th́ nên chấp nhận h́nh thức đa sở hữu, bao gồm phần của Nhà nước, phần của tư nhân, của doanh nghiệp, đoàn thể, hoặc tôn giáo. Bà nói thêm:

 

Tôi rất tiếc về việc cho đến bản dự thảo hiện nay Nhà nước vẫn c̣n muốn thiên về hướng duy tŕ quyền sở hữu Nhà nước về đất đai. Tôi ở trong số những người có đề xuất khi tiến tới sửa đổi Luật Đất đai, theo đó nên công nhận nhiều h́nh thức sở hữu khác nhau.”

 

Cho đến bây giờ Nhà nước Việt Nam vẫn quyết tâm duy tŕ đất đai là sở hữu toàn dân như một cách khẳng định quyền sở hữu này thuộc về Nhà nước cho dù người dân mong muốn cải cách. Thêm vào đó, luật này một lần nữa không được xem xét vào kỳ họp Quốc hội sắp tới. Bà Cấn Thị Thêu nêu ư kiến về việc này:

 

Chính phủ Việt Nam là một chính phủ tham nhũng và không v́ dân, cho nên nếu tŕ hoăn sửa đổi Luật Đất đai ngày nào th́ họ c̣n có cơ hội cướp đất của dân ngày nấy.”

 

Đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai bị lùi lại giữa lúc t́nh h́nh đất đai trong nước đang nóng khiến cho dư luận đặt vấn đề liệu sự chậm trễ có liên quan ǵ đến “nhóm lợi ích” đang thao túng nguồn tài nguyên đất đai hay không? - LS. Trịnh Vĩnh Phúc

 

Luật sư Trịnh Vĩnh Phúc, một luật sư hỗ trợ pháp lư cho người dân Lộc Hưng ở Sài G̣n cho rằng chương tŕnh xây dựng luật do Uỷ ban Thường vụ Quốc hội quyết và việc thay đổi lịch tŕnh thảo luận và thông qua các dự án luật là chuyện thường xảy ra, và ông đưa ra nhận định:

 

Đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai bị lùi lại giữa lúc t́nh h́nh đất đai trong nước đang nóng khiến cho dư luận đặt vấn đề liệu sự chậm trễ có liên quan ǵ đến “nhóm lợi ích” đang thao túng nguồn tài nguyên đất đai hay không?

Theo chúng tôi, trong t́nh h́nh hiện nay Quốc hội cần nỗ lực và khẩn trương hoàn thiện Luật Đất đai, một đạo luật đặc biệt quan trọng chi phối toàn bộ đời sống xă hội, khắc phục nhiều điều khoản bất hợp lư, thậm chí gây ra bất công, phát sinh môi trường thuận lợi cho tham nhũng, gia tăng khiếu kiện, tạo mầm mống bất ổn xă hội...

Tuy nhiên, hoàn thiện Luật Đất đai ở Việt Nam là chuyện quá khó khăn, thậm chí là không thể, bởi nó vướng đến yếu tố thể chế và thiết chế xă hội, đến tương quan lực lượng chống tham nhũng và tham nhũng... Chính v́ thế, Luật Đất đai là đạo luật được sửa đổi và bổ sung nhiều lần nhưng cũng là đạo luật có nhiều lỗ hổng và bất cập.

 

Theo số liệu Tổng Cục Quản Lư Đất Đai thuộc Bộ Tài Nguyên - Môi trường th́ năm 2016 có hơn 2.000 vụ khiếu kiện đất đai; năm 2017 có trên 3.500 đơn khiếu nại về đất đai.

 

Tại buổi báo cáo trước Quốc hội công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo năm 2018, Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Minh Khái nêu rơ các vụ việc khiếu nại, tố cáo phức tạp, đông người chủ yếu thuộc lĩnh vực đất đai, trong đó có những vụ việc đă được nhiều cơ quan giải quyết nhưng công dân không đồng ư, tiếp tục khiếu nại với thái độ bức xúc.

 

D.T.

Nguồn: https://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/delayed-the-correction-of-land-rule-to-rob-land-dt-04172019124916.html

 

Trích: RFA 17.04.19

 

Mục Thời sự Tạp chí Dân chủ & Phát triển điện tử:  

            www.dcpt.org                                                   

hay       www.dcvapt.net                             

                                                     

                                                                     

Email: dcvapt@gmail.com                     

Hiệp Hội Dân Chủ và Phát Triển Việt Nam     Trở về Mục Lục