DC&PT - Thời Sự 2019

 

Chuyện thường ngày ở trung ương và huyện:

 

Pḥng chống băo lụt và học cửu chương

 

Nguyễn Văn Chiến

 

 

Thời c̣n tắm truồng bên giếng nước là thời ta ê a học bảng cửu chương “Hai lần một là hai, hai lần hai là bốn, hai lần ba là sáu...”.

 

C̣n nhớ và c̣n thương những bạn tối dạ, học toán như học vẹt, thầy hỏi: “Ba lần bốn là bao nhiêu?” mà không trả lời ngay được, các bạn phải hát nhạc Phạm Duy “Cho đi lại từ đầu, chưa đi vội về sau…” bằng cách ê a: “Ba lần một là ba, ba lần hai là sáu, ba lần ba là chín, ba lần bốn mười hai; dạ thưa thầy ba lần bốn là là mười hai ạ!”.

 

Tương tự, hỏi “Chín lần chín” là bao nhiêu, những bạn này phải khoanh tay “xin đi từ thơ ấu” theo bài sớ “chín lần một là chín, chín lần hai mười tám....” tới những chín lần “lần... là” như vậy mới đọc ra kết quả!

 

Tưởng là chuyện trẻ con tối dạ, ai ngờ đó cũng là cách nhà nước ta “chỉ đạo công tác pḥng chống băo lụt”, dẫu rằng nước ta đă sống chung với băo lụt hàng chục thế kỷ, và nhà nước ta đă thực hiện công tác “chỉ đạo pḥng chống thiên tai” từ mấy chục năm nay với các ban bệ từ trung ương xuống tới địa phương.

 

Tôi không hề nói gian, không tin hăy đọc bản tin “Thủ tướng yêu cầu khẩn trương khắc phục hậu quả do băo số 3” * [Pháp luật Thành phố Hồ Chí Minh, 3.8.2019):

 

 “Thủ tướng Chính phủ vừa có công điện về việc tập trung ứng phó, khắc phục hậu quả mưa lũ do băo số 3.”

 

Giời ạ, lại có chuyện này nữa: “tập trung ứng phó, khắc phục hậu quả”.

 

Đă là “ứng phó” th́ ta chỉ “ứng phó” khi việc đang xảy ra, do đó nếu bàn chiến thuật ứng phó ta chỉ nên bàn trước khi có chuyện!

 

C̣n “khắc phục hậu quả” là điều chỉ nên bàn khi chuyện đă rồi, không c̣n phải lo chuyện ứng phó nữa.

 

Giặc tới nhà, ta ứng phó bằng cách cử quân ra nghênh chiến hay ẩn thân và nghi binh, dụ chúng vào ổ mai phục v.v… Khi giặc thua, giặc rút, ta phải xây cầu, sữa nhà, đền bù cho những ai đă hy sinh mất mát quá nhiều, an ủi và trợ cấp thương binh, vợ con tử sĩ v.v… Nói theo ngôn ngữ “chính luận” của ta là “khắc phục hậu quả”.

 

Thủ tướng ra cái công điện “vượt thời gian, quá khứ không ra quá khứ, hiện tại không ra hiện tại mà tương lai cũng chả ra tương lai!

 

Nhưng năm nào báo đảng cũng diễn tả là băo lụt “diễn biến phức tạp”, nó thay đổi thế nào ta không lường trước được. Do đó  ứng phó với băo lụt cũng giống như ứng phó với giặc, nó đánh chỗ nào ta không thể biết chính xác trăm phần trăm, nếu muốn tự vệ hiệu quả phải luôn đặt ḿnh trong t́nh thế sẵn sàng chiến đấu, do đó phải tập luyện thành thục khả năng cơ động, điều binh khiển tướng sao cho uyển chuyển, linh hoạt.

 

Lấy thí dụ: hiện bọn bành trướng Bắc Kinh đang tấn công trực diện vào Băi Tư Chính, biết chúng nhắm vào đây nhưng ta không thể “tập trung” toàn bộ cảnh sát biển lại đây để “ứng phó”!

 

Cái cn làm là cử những đơn vị tinh nhuệ cùng đơn vị thông thuộc địa h́nh tại đây nhất đến để đối phó với bọn “cướp biển bạn” (hay “cướp biển lạ”) nhưng cũng phải hờm quân để sẵn sàng đối phó với quân giặc biển này tại bất cứ nơi nào!

 

Như thế th́ cái “tinh thần” cần đạt là phải “sẵn sàng ứng phó” chứ không phải “tập trung ứng phó”.

 

Nếu mọi sự xong xuôi rồi, thảnh thơi, lúc này hăy “tập trung” mà… “khắc phục”

 

Tờ báo thuật lại công điện của thủ tướng:

 

“Băo số 3 đă gây mưa to đến rất to tại nhiều địa phương khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, đặc biệt tại các huyện Quan Sơn và

Mường Lát, tỉnh Thanh Hoá và một số địa phương khu vực miền núi phía Bắc đă xảy ra lũ, lũ quét, sạt lở đất gây thiệt hại nghiêm trọng về cơ sở hạ tầng, tính mạng và tài sản của nhân dân, một số người c̣n mất tích.

 

Trước những thiệt hại đó, Thủ tướng Chính phủ gửi lời thăm hỏi, chia buồn sâu sắc nhất tới các gia đ́nh có người thân bị chết, mất tích do mưa lũ, chia sẻ những khó khăn, mất mát của chính quyền và người dân vùng lũ.”

 

Ơ hay, nếu thương cảm, nếu mũi ḷng, thủ tướng nên bảo thư kư soạn một lô thư, điền tên từng gia đ́nh rồi kư tên TT Nguyễn Xuân Phúc, gởi như là thư riêng kèm theo gói quà, hay cái “bao thư” dày dày.

 

Loại bao thư “dày” thuộc nghi thức “đầu tiên” mà dân ta phải chịu mỗi khi xin xỏ thủ tục nào đó, hay xin được yên ổn làm ăn khi bị các “cơ quan chức năng” thanh tra, gọi là “rà soát”.

 

Nói thật, sống trên đời này chẳng mấy ai tâm phục khẩu phục hạng người làm được tư việc thiện mà gặp ai cũng khoe, cả làng: “Ông Tư bị cháy nhà, tao tới biếu ngay hai triệu; bà Năm bị xe đụng găy chân, tao tới ĺ x́ ngay năm trăm ngàn!”.

 

Nhưng “nhân vô thập toàn” mà. Họ làm được một việc tốt th́ cũng cho họ khoe một chút, c̣n khá hơn kẻ chả cho đồng nào mà vác loa và mơ đi gơ, đi ra cả làng: “Cốc, cốc, cốc, tôi chia buồn sâu sắc với ông Tư bị cháy nhà. Cục, cục, cục. Tôi xin sắc sâu chia buồn với bà Năm bị găy chân”!

 

Thủ tướng ḿnh th́ không vác mơ ra gơ và vác loa ra gào!

 

Thủ tướng chỉ đơn giản sao thư kư viết cái công điện gởi, rồi gởi luôn cho báo đăng!

 

Làm cái tṛ này, không biết thủ tướng có nghe tới mấy giai thoại về ông giáo Văn Như Cương.

 

Ông giáo Cương sanh năm 1937 trong một gia đ́nh nhà Nho ở Nghệ An. Năm 1954 ông ra Hà Nội học Toán tại Đại học Sư phạm rồi được giữ lại dạy, sau sang nghiên cứu tại Viện Toán học Liên Xô. Tốt nghiệp phó tiến sĩ năm 1971, ông về nước dạy h́nh học tại Đại học Sư phạm Hà Nội và Đại học Sư phạm Vinh, nổi tiếng là dạy hay và soạn nhiều sách toán giáo khoa.

 

Nhưng ngoài tiếng dạy hay, ông c̣n nổi tiếng hơn nhờ kiểu gàn của mấy ông “đồ Nghệ” ngày xưa.

 

Vào thập nhiên 1980, gọi là thời “bao cấp”, dạy đại học lương không đủ sống nên ông nuôi lợn để “kiếm thêm thu nhập”.

 

Khổ một nổi là phân lợn thối quá nên tổ dân phố phản đối, công an khu vực xuống giải quyết. Họ viết vào biên bản đại loại “Văn Như Cương nuôi lợn gây ô nhiễm” nhưng ông đồ Nghệ này nhất định không kư, bảo phải sửa biên bản mới kư.

 

Ông căi lư phải viết vào biên bản là “Lợn nuôi Văn Như Cương” mới chánh xác!

 

Ông nói oang oang đại loại thế này: “Lương nhà nước cấp nuôi tôi và gia đ́nh không nổi, tôi có dư cơm đâu mà nuôi lợn. Nhờ mấy con lợn này mà tôi mới sống được. Các đồng chí phải viết vào biên bản rằng ‘Lợn nuôi Văn Như Cương nên gây ô nhiễm môi trường’ th́ tôi mới kư!”

 

Đó là giai thoại kể về quan hệ giữa ông với lợn.

 

C̣n quan hệ giữa ông với… bác Hồ cũng thú vị và giống chuyện nạn nhân băo lụt được thủ tướng chia buồn sâu sắc”.

 

Hồi làm “lư lịch khoa học” ở Đại học Sư phạm, mục nào ông trả lời ra mục đó. Thí dụ mục “Thành tích, huân chương”, ông ghi: “1 huân chương độc lập, 7 huân chương chiến công, 5 lần được Bác Hồ gửi thư khen.”

 

Cán bộ tổ chức thấy lư lịch thế này hăi quá, cho người thẩm tra. Thẩm tra chả thấy ǵ nên bèn gọi ông lên kiểm điểm, bảo đồng chí Cương sao mà lôi thôi thế, man khai thành tích, đồng chí chỉ có dăm ba cái bằng khen của Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp thôi, sao lại ghi thế này.

 

Thế là ông vuốt râu cười khà, bảo rằng tôi đâu có man khai. Ông lư luận rất là toán học: “Huân chương độc lập, huân chương chiến công Chính phủ tặng quân dân tỉnh Nghệ An, tôi là dân Nghệ An th́ tôi cũng có phần chớ. C̣n Bác Hồ 5 lần gửi thư khen đều ghi: “Gửi quân và dân Nghệ An” th́ cũng coi như Bác có gửi thư khen tôi.”

 

Cán bộ tổ chức c̣n gườm gườm con mắt, chừng t́m lư truy vấn th́ ông quật luôn: “Nếu Bác ghi: “Gửi quân và dân tỉnh Nghệ An, trừ thằng Văn Như Cương” th́ khi đó các anh mới bảo tôi man khai.”

 

Lư luận đến nước ấy th́ cán bộ tổ chức trợn mắt há mồm, không biết nói sao.

 

Nếu uy tín của thủ tướng mà cao ngất trời xanh, dám chắc cái công điện chung chung này cũng sẽ khiến khối anh nạn nhân băo lụt này đi khoe ầm lên: “Chúng mày có biết không, tao mới được thủ tướng gởi điện chia buồn sâu sắc đấy”!

 

Trở lại với thủ tướng, công điện của thủ tướng nêu:

 

“Dự báo, đêm nay và ngày mai (04-8), tại các tỉnh miền núi phía Bắc và Bắc Trung Bộ (Thanh Hoá, Nghệ An) có thể c̣n tiếp tục có lớn; nguy cơ cao xảy ra lũ cục bộ, lũ quét và sạt lở đất tại vùng núi.

 

Để chủ động ứng phó, hạn chế thiệt hại, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các Bộ, ngành, địa phương tập trung chỉ đạo khắc phục nhanh hậu quả băo, mưa lũ.

 

Đồng thời, yêu cầu UBND tỉnh Thanh Hoá và các địa phương tiếp tục rà soát các khu dân cư ven sông, suối, hạ lưu các hồ, đập, vùng trũng thấp, khu khai thác khoáng sản, khu vực có nguy cơ sạt lở, lũ quét để chủ động sơ tán khẩn cấp dân cư ra khỏi các khu vực nguy hiểm.”

 

Tưởng lỡ miệng một lần rồi thôi, đằng này c̣n nói đi, nói lại: “chủ động ứng phó -- tập trung chỉ đạo khắc phục nhanh hậu quả”.

 

Đă bảo “có thể c̣n tiếp tục có lớn” th́ có nghĩa là đang thực sự xảy ra băo lụt lớn rồi.

 

Cha ông ta có câu “Nước tới chân mới nhảy” để chê trách hạng người không biết lo xa! Đằng này nước đă ngập tới bụng, tới cần cổ rồi mà thủ tướng mới gởi công điện yêu cầu “chủ động ứng phó” và “tiếp tục rà soát”.

 

Người ta đang căng ḿnh ra chống băo lụt đâu có thời giờ dư mà đọc mấy cái công điện vớ vẩn này?

 

Công điện viết:

 

Tiếp tục huy động lực lượng, phương tiện tại chỗ, tập trung nỗ lực cao nhất t́m kiếm những người c̣n mất tích (bảo đảm an toàn cho lực lượng tham gia t́m kiếm cứu nạn).

 

Tổ chức thăm hỏi, động viên các gia đ́nh bị thiệt hại, nhất là những hộ có người bị chết, mất tích; hỗ trợ cứu chữa người bị thương. Tổ chức cứu trợ khẩn cấp lương thực, nhu yếu phẩm, không để người dân bị đói. Kiểm soát, hướng dẫn, hỗ trợ bảo đảm an toàn giao thông, nhất là tại các ngầm tràn, khu vực bị sạt lở, ngập sâu. Huy động lực lượng hỗ trợ nhân dân sửa chữa nhà cửa, dọn dẹp vệ sinh môi trường ngay sau . Chủ động khắc phục hậu quả, tập trung khôi phục công tŕnh hạ tầng bị hư hỏng, đặc biệt là công tŕnh giao thông, thủy lợi, điện, nước, y tế, giáo dục để phục vụ công tác cứu trợ và sinh hoạt cho người dân.”

 

Đó là chuyện đương nhiên, chuyện tất yếu mà bất cứ tỉnh huyện “sống chung với băo lụt” nào cũng phải thuộc ḷng, đâu cần phải đợi thủ tướng gởi công điện nhắc?

 

Mà chuyện “thăm hỏi, động viên các gia đ́nh bị thiệt hại” th́ cũng giống chuyện thưa chào.

 

Con cái c̣n nhỏ, c̣n tuổi... học cửu chương, ta cần nhắc nhở chúng phải lễ phép thưa chào khi có khách đến nhà.

 

Chúng đă lớn, đă trưởng thành, đă “học tới kỹ sư bác sĩ”, có vợ có con rồi  mà ta cũng phải nhắc “Chào bác Năm, chào chú Tư đi con” hay sao?

 

Không biết Thủ tướng dạy con sao, chứ xem cái công điện ông căn dặn mấy ông quan hàng tỉnh thấy y chang kiểu “nhắc con” vô duyên và thừa thăi này!

 

Nếu có gởi công điện giữa lúc t́nh h́nh đang “khẩn trương”, thủ tướng chỉ nên gởi để cập nhật thông tin, thí dụ các nhà khí tượng ta dự đoán băo sẽ chuyển hướng, không đổ bộ vào tỉnh Quảng Trị mà là phía bắc Quảng Trị và phí nam Quảng B́nh.

 

Người ta cần biết “9 lần 9 là mấy”, th́ thủ tướng cần nói ngay 9 lần 9 là 81.

 

Đằng này thủ tướng cứ lằng nhằng chuyện ruồi bu ai cũng biết: 9 lần 1 là 9, 9 lần 2 là 18 bla bla bla…...

 

Gởi công điện chỉ để nói những chuyện ruồi bu này th́ quả là thủ tướng đang làm tṛ mà dân ta diễu là “mang tơi chữa lửa”: trời mưa ầm ầm đến độ anh phải mặc áo mưa (áo tơi), thế mà cũng bảo là ta đây đi chữa lửa!

 

thế nào là “chủ động khắc phục hậu quả”?

 

Bị cái ǵ th́ ta phải “khắc phục” cái đó, cái nhà bị sập th́ ta dựng lại để ở, con đường bị lỡ cái cầu bị trôi th́ ta phải làm lại, dựng lại mới có để đi.

 

Mà nếu họ bỏ bê, không làm ǵ cả, đợi đọc công điện nhắc nhở của thủ tướng th́ mới ra tay th́ đấy là họ “bị động khắc phục”, đâu phải là “chủ động”?

 

Băo lụt th́ năm nào cũng “diễn biến phức tạp cả” mà không hiểu sao năm này qua năm khác, việc “chỉ đạo pḥng chống băo lụt” của các vị thủ tướng nước ta vẫn đều đều và vô vị như lối đọc vẹt bảng cửu chương của những đứa trẻ tối dạ c̣n ở tuổi tắm truồng, chỉ biết gởi những cái “công điện” ruồi bu nội dung y chang nhau, loại công điện “biết rồi, khổ quá, nói măi”, chỉ tổ làm mất th́ giờ!

 

[1] https://plo.vn/thoi-su/thu-tuong-yeu-cau-khan-truong-khac-phuc-hau-qua-do-bao-so-3-849849.html

 

Tác giả gửi cho viet-studies ngày 16-8-19

Trích: Viet-studies 17.08.19

 

Mục Thời sự Tạp chí Dân chủ & Phát triển điện tử:  

            www.dcpt.org                                                   

hay       www.dcvapt.net                                     

                                                          

                                                                                            

Email: dcvapt@gmail.com                     

Hiệp Hội Dân Chủ và Phát Triển Việt Nam     Trở về Mục Lục